Nasza historia

Światowy Ruch Katolików na rzecz Środowiska (GCCM) został utworzony w 2015 r. Ruch  jest wynikiem kairos – to greckie słowo użyte w Ewangelii na określenie „odpowiedniego momentu”. Kairos 2015 roku stanowi zbieg dwóch wydarzeń, które ukształtowały reakcję Kościoła i ludzkości na kryzys ekologiczny: wydania encykliki Laudato si’ i paryskiego porozumienia klimatycznego.

Najpierw papież Franciszek napisał i opublikował encyklikę Laudato si’ w trosce o nasz Wspólny Dom – pierwszą w historii papieską encyklikę poświęconą kryzysowi naszej planety. Zainspirowany swym imiennikiem, św. Franciszkiem z Asyżu i jego głęboką komunią z całym stworzeniem (najlepiej ujętą w Pieśni Słonecznej, która zainspirowała tytuł encykliki), papież skierował apel do Kościoła i „wszystkich ludzi dobrej woli”, aby pilnie odpowiedzieć na „wołanie ziemi i krzyk ubogich ”.

Po drugie, w kontekście coraz wyraźniejszych ostrzeżeń naukowców  co do powagi zagrożenia klimatycznego, przywódcy z prawie 200 krajów zebrali się na szczycie klimatycznym ONZ w Paryżu (COP21), aby uzgodnić i podpisać porozumienie paryskie. Po 21 latach nieudanych negocjacji uczestnicy stanęli przed ostatecznym terminem uzgodnienia wspólnego planu, który miał pomóc w uporaniu się z kryzysem klimatycznym, zanim będzie za późno.

GCCM’s Rozpoczyna Działanie na Filipinach

Kilka miesięcy przed tymi dwoma wydarzeniami (Laudato si’ ukazało się w czerwcu a szczyt klimatyczny w Paryżu odbył się w grudniu 2015 r.), wykorzystując rozmach przygotowań i towarzyszące im liczne przekazy medialne, które poprzedzały oba wydarzenia, w dniu 15 stycznia 2015 r., z inspiracji Ducha Świętego, powstał GCCM. To był dzień, w którym papież Franciszek przybył na Filipiny z symboliczną wizytą w Tacloban, będącym epicentrum super tajfunu Haiyan, w którym zginęło ponad 10 000 osób, a 13 milionów pozostało bez dachu nad głową.

Haiyan stał się symbolem kryzysu klimatycznego, ponieważ była to najsilniejsza burza, jaką kiedykolwiek zarejestrowano, a naukowcy wyjaśnili, że została zintensyfikowana poprzez zmiany klimatyczne.  Jakby podkreślając pilność „znaków czasu”, kolejny tajfun uderzył w Tacloban tego samego dnia, w którym papież Franciszek odwiedził miasto (17 stycznia), przypominając, że to biedne kraje, takie jak Filipiny, są tymi, które najbardziej cierpią przez  niesprawiedliwość  kryzysu klimatycznego. Wybór Filipin na miejsce założenia Światowego Ruchu Katolików na rzecz Środowiska  (GCCM) uwydatnia zaangażowanie ruchu w odpowiedź Kościoła na  „wołanie ziemi i krzyk ubogich”.

 

Podczas swojej podróży na Filipiny papież Franciszek został przyjęty przez kardynała Luisa “Chito” Tagle, który jako arcybiskup Manili był jednym z założycieli GCCMu i istotnym towarzyszem jego dalszej podróży. Archidiecezja Manili i niektóre filipińskie zakony należały do  grupy założycielskiej,  składającej się z 17 organizacji i 12 przywódców ze wszystkich kontynentów, którzy zebrali się, aby utworzyć GCCM. Miesiąc wcześniej, w grudniu 2014 r., grupa zaczęła gromadzić się na cotygodniowych rozmowach przez Skype, aby koordynować wspólny plan wsparcia dla nadchodzącej papieskiej encykliki, o której donosiła prasa – nie znaliśmy jeszcze wtedy jej nazwy! – i aby podnieść głos Kościoła, wzywając do sprawiedliwości klimatycznej oraz zawarcia  ambitnego porozumienia na szczycie klimatycznym w Paryżu.

Grupa założycielska wybrała św.Franciszka z Asyżu na patrona ruchu, przypominając, że jest on patronem ekologii (warto zauważyć, że wśród organów założycielskich GCCM było kilka organizacji franciszkańskich) . Zostało wydane oświadczenie założycielskie :

„Światowy Ruch Katolików na rzecz Środowiska jest pierwszą tego rodzaju międzynarodową koalicją katolików z wielu krajów, kontynentów i środowisk. Jesteśmy świeckimi, zakonnikami i duchownymi, teologami, naukowcami i aktywistami z Argentyny i Filipin, Wielkiej Brytanii, Kenii, Australii, Stanów Zjednoczonych i wielu innych krajów. Łączy nas wiara katolicka i praca w różnych rolach i organizacjach w kwestii zmian klimatycznych … Papież Franciszek ogłosił encyklikę o opiece nad Stworzeniem. Tym oświadczeniem my, niżej podpisani, staramy się teraz pomóc w przekazywaniu światu nauki społecznej Kościoła ”.

Od Samego Początku Praca na Rzecz Sprawiedliwości Klimatycznej

Pierwszy rok GCCMu to zaskakująca  eksplozja energii i życia. Początkowo niewielka grupa członków-założycieli szybko powiększyła się do 300 organizacji katolickich pod koniec roku oraz zyskała rozległą sieć lokalnych liderów, którzy zjednoczyli się wokół wspólnego celu wspierania przesłania encykliki i mobilizacji na rzecz porozumienia klimatycznego z Paryża. W Bostonie utworzono niewielki Sekretariat, czyli personel organizacji, który miał pomagać w koordynowaniu wysiłków rozwijającego się ruchu. W sekretariacie znaleźli się Tomás Insua i Christina Leaño, którzy przez pierwsze dwa lata pracowali w bibliotekach Uniwersytetu Harvarda, oraz Igor Bastos i Fabian Campos, którzy pracowali z biur franciszkańskich i Caritasu, koordynując wysiłki GCCM w Ameryce Łacińskiej. 

Członkowie założycielskiego Komitetu Sterującego po raz pierwszy spotkali się osobiście w Rzymie, w maju 2015 r. Okazję stanowiło spotkanie z przedstawicielami Watykanu i liderami Caritas z różnych kontynentów, przygotowujące do publikacji encykliki. Wyprawa do Rzymu obejmowała inspirujące spotkanie  z papieżem Franciszkiem, podczas którego Ojciec Święty zachęcił Ruch do przygotowania się do działań w związku z nadchodzącą publikacją encykliki oraz wyznał, że poparł katolicką petycję klimatyczną, którą GCCM właśnie wystosował.

Jak stwierdzono w treści petycji, celem GCCM było skłonienie rządów do przyjęcia ambitnego celu ograniczenia globalnego wzrostu temperatury do 1,5°C,  nie zaś celu 2°C, za którym opowiadały się kraje produkujące najwięcej emisji. W czerwcu 2015 r. ponad 900 000 katolików, zmotywowanych wydaniem Laudato si’ podpisało petycję GCCM. Wysiłek ten był w dużej mierze napędzany przez Kościół globalnego południa, zwłaszcza na Filipinach, gdzie kardynał Tagle pomógł  petycji uzyskać szerokie poparcie.

Podpisy pod petycją zostały symbolicznie zaniesione  przez filipińskiego „pielgrzyma klimatycznego” Yeb Saño, członka zarządu GCCM, z Watykanu do Paryża w proroczej dwumiesięcznej pielgrzymce. Saño osobiście wręczył podpisaną petycję podczas głęboko poruszającej uroczystości o charakterze międzywyznaniowym, w której uczestniczyli urzędnicy wysokiego szczebla, będący gospodarzami szczytu COP21 z prezydentem Francji Francois Hollande’m i szefem klimatycznym ONZ Christianą Figueres na czele.

Ostatecznie, po dwóch tygodniach gorączkowych negocjacji i ogromnej presji ze strony ruchu klimatycznego, w tym pamiętnego Globalnego Marszu Klimatycznego, w którym uczestniczyło 40 000 katolików, Watykanu i wielu innych krajów, blok negocjacyjny najbiedniejszych narodów z powodzeniem ustanowił cel 1,5°C w porozumieniu paryskim. Wydarzył się cud, bo „dla Boga bowiem nie ma nic ma nic niemożliwego”. (Łk 1:37). Osiągnięcie celu 1,5°C, w którym my, katolicy, odegraliśmy ważną rolę, postawiło ambitną poprzeczkę dla wszystkich działań na rzecz klimatu.

Po gorących wydarzeniach 2015 roku (zobacz zdjęcia i kalendarium), w następnym roku GCCM rozpoczął działalność, która stanowi podstawę holistycznego podejścia Ruchu: program formacyjny dla Animatorów Laudato si’ , obchody Czasu dla Stworzenia, prorocze inicjatywy, takie jak kampania na rzecz rezygnacji z inwestycji w paliwa kopalne  i kreatywne projekty podnoszące świadomość Laudato si’, np. opatrznościowy przekaz wideo  papieża dla trzech milionów pielgrzymów podczas Światowych Dni Młodzieży w Krakowie.

Podejmowanie Działań Transformacyjnych

W kolejnych latach nasz ruch rozwijał się na całym świecie dzięki rosnącej liczbie animatorów, kół, oddziałów i organizacji członkowskich Laudato si’, spośród których wszyscy podejmowali przemieniające działania w trosce o nasz Wspólny Dom.  Jeśli chodzi o struktury ruchu, Komitet Sterujący uzyskał dwie współprzewodniczące, Marianne Comfort (Siostry Miłosierdzia) i Christinę Leaño. Towarzyszyło temu powołanie formalnego podmiotu prawnego i Zarządu w 2017r., po spotkaniu w Asyżu wraz z Sekretariatem i Komitetem Sterującym (któremu towarzyszyła kolejna wizyta u papieża). Wkrótce potem główne biuro Sekretariatu zostało przeniesione do Rzymu, aby lepiej służyć Kościołowi, „ożywiając Laudato si’ ” poprzez pogłębienie współpracy z organizacjami katolickimi zlokalizowanymi w Watykanie i Rzymie. W 2019 roku GCCM utworzył Episkopalną Radę Doradczą wraz z kardynałami z różnych kontynentów, którzy towarzyszą Ruchowi w jego drodze.

2020

Rok 2020 jest inny dla świata i Ruchu. W lutym, kilka tygodni przed początkiem pandemii koronawirusa, która zamknęła większość granic, czołowi liderzy i zarząd GCCM zostali zaproszeni i z niezwykłą wdzięcznością uczestniczyli w osobistej audiencji  u papieża Franciszka. Spotkanie było dla nas wspaniałą okazją do podziękowania papieżowi Franciszkowi za jego przywództwo.

Kilka miesięcy później GCCM zrezygnował ze swoich planów organizacji wydarzeń z okazji piątej rocznicy Laudato si’ w maju. Zamiast tego, organizacja, będąc elastyczną –  wraz z setkami tysięcy ludzi na sześciu kontynentach zjednoczyła się online, by modlić się i zastanawiać, jak możemy zbudować lepszy świat. GCCM, mając silne  poparcie  ze strony papieża Franciszka, był  wraz z licznymi partnerami gospodarzem Tygodnia Laudato si’ – okresu tygodniowych webinariów, które pomogły ludziom na całym świecie uczcić rocznicę wydania zmieniającej świat encykliki i przygotować się na następne pięć lat nieustającej modlitwy i działań na rzecz sprawiedliwości klimatycznej.